Sağlıklı Balıklar ve kaliteli akvaryum suyu için gerekli en önemli faktör, akvaryumunuzda değişen kimyasal dengeleri kontrol etmektir.Kötü su kalitesi her zaman büyük sorunlar doğurur.Akvaryum suyunun belli aralıklarla teste tabi tutulması, Akvaryumunuzdaki problemlerin erken algılanıp, suyun kaliteli olması ve kimyasal dengelerin istikrarlı olarak kontrol edilmesini sağlar.

Piyasada satılan akvaryum suyunun test edilmesi için gerekli ölçüm metaryelleri (test kitleri), kullanımı kolay fakat maddi yönden akvariste pahalı gelmektedir.Ancak akvaryum hobisi içerisinde, suyun kalitesinin zayıflığı  ve bilgisizlik yüzünden kaybedilen balıklar ve tekrar tekrar akvaryum kurma zorunluluğu gözönüne alındığında, aslında test yapılmayan bir akvaryumumda uğranan maddi kaybın daha fazla olduğunu göstermektedir.Akvaryumunuzda uygulayacağınız testlerle, balıklarınızı sağlıklı bir ortamda yetiştirebilecek ve onların ömürlerini uzatabileceksiniz.Peki, akvaryumunuzda hangi değerleri test etmeliyiz?

PH
PH Ölçümü , Akvaryum suyunun asit ve baz oranlarının ölçümüdür.PH'ın anlamı Latince de hidrojen konsantrasyonudur.Yani, sudaki hidrojen iyonlarının ağırlığı veya miktarıdır.Tatlı su akvaryumlarında PH seviyesinin ortalama 6.8-7.2 değerleri arasında olması gerekir.Bazı balık türleri ise daha asidik ortamda yaşar ve sudaki PH değerinin 6.0-6.5 arasında olması gerekir.5.0 PH değerinin altındaki değer asidik suya adapte olmuş balıklar dahil, bütün balık türleri için tehlikeli ve ölümcüldür.

Kolay yollarla elde edilebilecek PH test kitleri sayesinde, sudaki hidrojen iyonları ölçülerek, suyun asidik mi? yoksa bazik mi? olduğunu anlamak mümkündür.PH'ın 0-7 PH arasında çıkması suyun asidik özellikte, 7-14 arasında çıkması suyun bazik özellikte olduğunu gösterir.Ölçümlerde 7.0 değeri,  PH yönünden suyun nötr olduğunu gösterir.

GENEL YOĞUNLUK (GH)
Tatlısu akvaryumları için temel bir testtir.Bu ölçümde, çözülmüş kalsiyum ve magnezyum miktarı ölçülür.Tropikal akvaryumlarda genel yoğunluk 5° -15° GH dolaylarında olmalıdır.Deniz akvaryumlarında genel yoğunluk, tatlı su akvaryumlarına göre yüksektir ve 400° GH'a kadar ulaşabilir.

GH test kitlerinde ölçü birimi ülkeden ülkeye farklılık göstermekle birlikte, derece (º dH) veya (ppm) ölçü birimi olarak kullanılır.

KARBONAT YOĞUNLUĞU(KH)
Karbonat, bikarbonat veya geçici sertlik düzeyini gösterir ve genel yoğunluğun bir bölümünü meydana getirir.Karbonat ölçümü ile, karbonatıtın bikarbonat iyon yoğunluğu ölçülmüş olur.Karbonat sertliği, geçi
rdiği süreç ile, akvaryumdaki PH dengesinin kurulmasına yardımcı olur.PH değerinin düşmesini önler.

Sudaki düşük KH düzeyi, (50 ppm'nin altında) akvaryum suyunun asidik bir eğilime sahip olacağını, Yüksek KH düzeyi, PH'ıda yükseltecek ve akvaryumunuz bazik bir eğilimde olacaktır.Ayrıcva KH değerinin ölçülmesi, omurgasızların beslenmesi, bitki yetiştirilmesi ve özellikle su değerlerine çok duyarlı balıkların  üremesinin kontrol altında tutulması içinde çok büyük bir öneme sahiptir.

Tuzlu su akvaryumlarında, karbonat yoğunluğu  80° -10°KH arasında olmalıdır.

AMONYUM/AMONYAK
Amonyak, nitrit ile birlikte, akvaryum balıklarının bazen gizli katilleridir.Bunlar periyodik olarak takip edilmelidir.Akvaryumda balık dışkıları, çürüyen bitki parçaları organik atıklar oluşturur ve suyun kirlenmesine sebep olur.Nitrojen döngüsü  içinde özel bir bakteri sayesinde amonyum/amonyak oluşur.Genel kanı olarak, Amonyum/ Amonyak  miktarı 0 mg/l olarak tavsiye edilmektedir.

PH değerlerine bağlı olarak, 7.5 PH üstünde amonyak üretilirken, 7.0 'dan daha az PH düzeylerinde Amonyum üretilir.0.10-0.50 mg/l Amonyum, tatlı su akvaryumları için normaldir.Amonyak ise az da olsa zehirli olduğu için, 0.02-0.20 mg/l arasında balıklarınızın ölümüne sebep olur.Bu yüzden amonyak miktarı 0 mg/l olmalıdır.

NİTRİT (NO2)
Nitrit, azot döngüsünün(nitrojen döngüsü) bir parçası olarak, amonyum/amonyak dönüşümünden meydana gelir.Çok amonyak ve dolayısıyla nitrit balıklar için öldürücü olabilir.Sağlıklı bir akvaryumda nitrit düzeyi her zaman "0" olmalıdır.Böylece, balıklarınızda stres ortadan kalkacak, bağışıklık sistemlerinde bir sorun oluşmayacak, daha sağlıklı kırmızı kan hücreleri ile, balıklarınızın vücudundaki oksijen rahatça taşınabilecektir.

Uzun süreli yüksek nitrite bağlı kalan balık, su yüzeyini mekan olarak kullanacak, hatta akvaryum filtre su girişinden ayrılmayacaktır.Yüksek nitrite maruz kalmış akvaryumlarda, balıklar kırmızı kan hücreleri yönünden hastalanacaklar (anemi) ve sonunda da öleceklerdir.

NİTRAT (NO3)
Nitrat, nitrojen döngüsü içerisinde, amonyak ayrıştırması sonucu oluşan, nitrat tuzlarıdır.Aslında genelleme yaparsak, akvaryum suyundaki atık ürünlerin (Çürümüş bitki parçacıkları, dibe çökmüş yenmemiş yemler, balık dışkıları)
doğal bileşenidir.

Nitrat, yararlı bakteriler için doğal bir besindir.Ancak, nitrattaki temel sorun,  yüksek konsantirasyonlarda, toksit hale gelmesidir.Yüksek nitrat seviyeleri balıkların ölümüne yol açar.

Yüksek nitrat seviyesinin diğer bir zararı ise, akvaryumunuzda yosunlaşmaya yol açmasıdır.Akvaryumunuzdaki nitratların neden olduğu toksitler ve yosunlaşma, suyunuzdaki bulanıklığın giderek artmasına sebep olacaktır.

FOSFAT
Fosfat balık ve diğer canlılar için zararlı bir element değildir.Ancak akvaryumunuzda bulanık su sorunu yada aşırı alg sorunu yaşıyorsanız, sudaki fosfat seviyesini kontrol etmeniz gerekir.

Tropikal akvaryumlarda, sağlıklı bitkilerin yetişebilmesi için, fosfat kontrasyonunun 0.02 mg/l 'nin altına düşmemesi gerekir.Sudaki yosunlaşmanın önlenmesi ve bitkilerinizin besinlerini sağlıklı bir şekilde edinebilmesi için, fosfat kontrasyon oranı, 0.5 mg/l'yi aşmamalıdır.Çünkü yosunlar, bitkilerin besleneceği besinlerle beslenir ve bitkilerin gelişimini durdururlar.

Sudaki var olan fosfat oranını azaltmak için, hızlı gelişen bitkilerle akvaryum donatılabilir.Böylece, bitkiler alglerin besinlerini sınırlamış olacaktır.Diğer bir yöntemde, su arıtma cihazlarıyla ters ozmos yöntemidir.